معماری

مقدمه ای بر فرهنگ و آداب و رسوم ترکمن ها

مقدمه ای بر فرهنگ و آداب و رسوم ترکمن ها

مقدمه ای بر فرهنگ و آداب و رسوم ترکمن ها – تُرکَمَن‌های ایران (به ترکمنی: Eýran Türkmenleri) یکی از اقوام ترک‌تبار ایران هستند که عمدتاً در کنارهای شرقی دریای خزر شامل بخش‌های شمالی و شرقی استان گلستان و در بخش‌هایی از خراسان موسوم به ترکمن‌صحرا سکونت دارند. آنان به زبان ترکمنی از زبان‌های ترکی شاخه اغوز غربی سخن می‌گویند و بیشترشان مسلمان و پیرو مذهب حنفی هستند.

ریشه

ترکمن‌ها شاخه‌ای از ترکان آسیای میانه معروف به اُغوز یا غُز هستند که از عهد قدیم در صحراهای وسیع بخش سفلای رود سیحون و بین دریای آرال به زندگی کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراندند. تا حدود قرن هفتم میلادی ترکمن‌ها جزئی از قوم بزرگ ترک بودند. در این سالها به دنبال اضمحلال امپراطوری گؤک تؤرک‌ها، گروهی از ترکها که اغوز نامیده می‌شدند، از آنان جدا شده از ناحیهٔ ارخون به طرف آرال و سیردریا کوچ کردند.

مردم‌شناسی

ترکمن‌های ایران بیشتر در شرق دریای خزر، منطقه ترکمن‌صحرا و اطراف رودخانه اترک وگرگان‌رود سکونت دارند. از لحاظ استانی، سکونتگاه‌های آنان در بخش شمالی استان گلستان، بخش‌های کوچکی از استان خراسان رضوی در شهرستان تربت‌جام و خراسان شمالی (منطقهٔ راز و جرگلان شهرستان بجنورد) پراکنده هستند. از شهرهای مهم ترکمنان در ایران می‌توان بندر ترکمن، گنبد قابوس، کلاله، آق قلا، گمیشان، مراوه‌تپه، سیمین‌شهر و اینچه‌برون و بخش‌هایی از مینودشت را نام برد.

فرهنگ

ترکمن‌ها تا اوایل قرن بیستم عمدتاً کوچ‌نشین بودند اما پس از آن به مرور ده‌نشین و شهرنشین شده‌اند، از نظر دینی پیرو دین اسلام و اهل سنت و از لحاظ زبانی و فرهنگی با سایر مردمان ترک گروه زبان‌های اغوز نظیر آذربایجانی‌ها و ترک‌های استانبولی نزدیکی دارند.

ساز اصلی در موسیقی ترکمنی انواع دوتار ترکمنی است. همچنین نواختن کمانچه و نی نیز در بین ترکمنان رواج دارد و در دههٔ اخیر برخی، به اجرای نغمات این موسیقی با سازهای الکترونیک روی آورده‌اند. محمدرضا درویشی ساز کمانچه را هم ساز اصیل ترکمنی نمی‌داند.

دستگاه‌های موسیقی ترکمنی معمولاً بر اساس تعداد پرده‌های مورد استفاده در تامدئرا و چگونگی توالی آنها نسبت به هم متمایز می‌شوند. تشخص دستگاه‌ها و تمایز آنها نسبت به هم بر اساس پرده‌ها و نحوه توالی آنها در تامدئرا تدوین یافته به نظر می‌رسد.

اسب‌های ترکمن پرورش یافته در منطقه ترکمن‌صحرای ایران یکی از اصیل‌ترین نژادهای اسب در سطح جهان می‌باشد، در سه گروه: یموت، اسب آخال تکه، چناران (مخلوط از تلاقی اسب ترکمن و اسب عرب) دسته بندی شده‌اند. شهرستان [[گنبدکاووس]وکلاله] از مراکز مهم پرورش اسب ترکمن است. و هرساله مسابقاتی تحت عنوان کورس بهاره و پاییزه درشهرهای گنبدواق قلا وبندرترکمن برگزار می‌شود.

سرشناسان

  • دولت‌محمد آزادی شاعر ترکمن
  • مختوم‌قلی فراغی بزرگ‌ترین شاعر زبان ترکمنی و شاعر ملّی ترکمن‌های دنیا
  • ستار سوقی شاعر ترکمن
  • ملانفس شاعر ترکمن
  • آنه محمد تاتاری نقاش
  • نیاز محمد نیازی پدر فرش ترکمن
  • یوسف دیبایی نوازنده و سازنده سازهای سنتی ترکمنی
  • مجید تکه آهنگ‌ساز و نوازندهٔ دوتار ترکمنی
  • سردار آزمون بازیکن باشگاه فوتبال روبین کازان روسیه
  • فرهاد قائمی والیبالیست تیم ملی و باشگاه کاله مازندران
  • برادران سن سبلی والیبالیستهای مشهور وعضوتیم های ملی کشورمان
  • میکاییل یلمه والیبالیست وعضوتیم های ملی کشورمان

و سایر افراد ازجمله غیاث الدین صحنه وحاج خوشگلدی صحنه و…….

منبع:ویکیپدیا

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *